Durfkapitaal
Durfkapitaal, beter bekend als het Engelse venture capital, is de
financiering van ondernemingen die hoge risico's lopen, meestal zijn
dit startende ondernemingen. Een andere benaming voor durfkapitalist
is participatiemaatschappij.
Durfkapitaal wordt verstrekt door banken, maar meestal door
durfkapitalisten of venture capitalists. Dit zijn investeerders die
jonge bedrijven helpen om groter te groeien door de financiering te
verzorgen.
De twee situaties waarin durfkapitaal met name een rol speelt in de
ondernemingsfinanciering zijn de management buy-out en de
financiering van een jonge en/of snel groeiende onderneming.
Management buy-out
Bij een management buy-out is sprake van een verkoop van een
onderneming (of van een deel ervan) door de bestaande aandeelhouders
aan het management van die onderneming/dat onderdeel. Aangezien het
management vaak niet in staat zal zijn de totale koopsom uit eigen
middelen te betalen (of die te lenen) is externe financiering nodig.
Vaak wordt een nieuwe vennootschap opgericht, die dan de activa (de
bedrijfsmiddelen) overneemt van de verkopende partij. De totale
financiering kan dan bestaan uit diverse vormen: een lening (van een
bank, aan de nieuwe onderneming), een lening van de
participatiemaatschappij aan de onderneming en aandelenkapitaal in
de nieuwe onderneming door zowel de participatiemaatschappij als het
management.
Meestal zal het voornemen bestaan om na enige tijd de leningen af te
lossen. De participatiemaatschappij zal na een aantal jaren trachten
zijn aandelen te verkopen. (Meestal wordt een periode afgesproken
gedurende welke de participatiemaatschappij zijn deelname niet zal
verkopen: het management wil tenslotte verzekerd zijn van een
financiering gedurende een bepaalde periode.) Indien de waarde van
de onderneming is toegenomen, zal de participatiemaatschappij
daarvan profiteren, maar de waardestijging van de deelname van het
management zal nog groter zijn. Het risico is echter navenant:
indien het verhoopte succes uitblijft, zal het nadeel in eerste
instantie voor het management zijn, daarna voor de
participatiemaatschappij en in de laatste plaats voor de bank.
Bij deze vorm van durfkapitaal is dus sprake van het voortzetten van
een bestaande onderneming, maar "onder eigen vlag". Er is dan echter
al sprake van een "gevestigd bedrijf", met een reeds opgebouwde
positie in de markt.
Startende ondernemingen
Bij de financiering van jonge en/of snel groeiende ondernemingen is
sprake van een onderneming die nog niet (in die mate) over een
gevestigde positie beschikt, maar verwacht die in de komende jaren
te kunnen opbouwen of verder uitbouwen. Bij deze vorm van
durfkapitaal zal de participatiemaatschappij vaak in enige vorm
inhoudelijk bij de bedrijfsvoering betrokken zijn, bijvoorbeeld door
het hebben van een zetel in de raad van commissarissen, door het
geven van adviezen of door het beschikbaar stellen van een
relatienetwerk. (Bij de eerstgenoemde vorm zal dit overigens ook
kunnen voorkomen.)
Ook hier zal vaak sprake zijn van het nemen van een participatie
voor enkele jaren, die na verloop van tijd afgestoten wordt.
Verstrekkers van durfkapitaal
Verstrekkers van durfkapitaal kunnen diverse ondernemingsvormen
hebben, van vermogende particulieren (vaak vroegere succesvolle
ondernemers in de betreffende branche), diverse vormen van besloten
beleggingsinstellingen, tot (enkele) beursgenoteerde
beleggingsfondsen.
De markt van 'risico-kapitaalverstrekkers' kunnen we uitsplitsen in
enerzijds 'formele' risico-kapitaalverschaffers en anderzijds de
'informele' risico-kapitaalverschaffers.
Onder 'formele' risicokapitaalverschaffers bedoelen we ondernemingen
die gespecialiseerd zijn in het verstrekken van risico-kapitaal.
Deze categorie behelst zowel de zogenaamde 'venture capital
maatschappijen', als de participatiemaatschappijen en enkele
beursgenoteerde beleggingsinstellingen. Informele
risico-kapitaalverschaffers, ook wel 'business angels' genoemd, zijn
- meestal vermogende - particulieren welke op individuele basis
investeren in het kapitaal van ondernemingen. In diverse regio's
bestaan er 'verenigingen' van business angels, zogenaamde business
angels netwerken.
Een verstrekker van durfkapitaal zal zich zeer grondig moeten
verdiepen in de hem aangeboden participatiemogelijkheden, omdat het
risico dat zijn investering geheel of gedeeltelijk verloren gaat bij
een verkeerde keuze erg groot is. Alvorens besloten kan worden tot
het verschaffen van durfkapitaal, zal een diepgaand onderzoek van de
onderneming en de markt waarop deze opereert noodzakelijk zijn.
Vermoedelijk zal het overgrote deel van de aan verstrekkers van
durfkapitaal aangeboden voorstellen niet leiden tot het nemen van
een participatie.
Een succesvolle durfkapitalist zal een rendement op zijn
investeringen hebben dat duidelijk hoger is dan het rendement op
beleggingscategorieën als obligaties en (beursgenoteerde) aandelen,
doch het aan dit soort investeringen verbonden risico maakt het
minder geschikt voor institutionele beleggers, tenzij het zeer grote
beleggers zijn en dit type beleggingen slechts een vrij klein deel
van de portefeuille vormt.